ปสนฺนํ ปยิรุปา เสยฺย รหทํวุทกตฺถิโก

ปะสันนังปะยิรุปาเสยยะระหะทังวุทะกัดถิโก

ควรเข้าไปนั่งใกล้ผู้เลื่อมใส เหมือนผู้ต้องการน้ำเข้าไปหาห้วงน้ำฉะนั้น

ปสนฺนเมว เสเวยฺย อปฺปสนฺนํ วิวชฺชเย

ปะสันนะเมวะเสเวยยะอุบปะสันนังวิวัดชะเย

บุคคลควรคบผู้เลื่อมใสเท่านั้น ควรเว้นผู้ไม่เลื่อมใส

สขิตํ หิ กเรยฺย ปณฺฑิโต ภทฺโท สปฺปุริเสหิ สงฺคโม

สะขิตังหิกะเรยยะปันฑิโทสับปุริเสหิสังคะโม

มีปัญญาและเป็นพหุสูต เพราะการสมาคมกับคนดี เป็นความเจริญ

สทฺเธน จ เปสเลน จ ปญฺญวตา พหุสฺสุเตน จ

สันเธนจะเปสะเลนะจะปัญยะวะตาพะหุสสุเตนจะ

บัณฑิตพึงทำความเป็นเพื่อนกับคนมีศรัทธา มีศีลเป็นที่รัก

กุสาปิ ปูติ วายนฺติ เอวํ พาลูปเสวนา

กุสาปิปูติวายันติเอวังพาลูปเสวะนา

แม้หญ้าคาก็พลอยเหม็นเน่าไปด้วยฉันใด การคบคนพาลก็ฉันนั้น

ปูติมจฺฉํ กุสคฺเคน โย นโร อุปนยฺหติ

ปูติมะฉังกุสัคเคนโยนะโรอุปะนะยะหะติ

คนห่อปลาเน่าด้วยใบหญ้าคา

ปตฺตาปิ สุรภี วายนฺติ เอวํ ธีรูปเสวนา

ปัดตาปิสุระภีวายันติเอวังทีรูปเสวะนา

แม้ใบไม้ก็หอมไปด้วยฉันใด การคบกับนักปราชญ์ก็ฉันนั้น

ตครํ ว ปลาเสน โย นโร อุปนยฺหติ

ตะคะรังปะลาเสนโยนะโรอุปะนะยะหะติ

คนห่อกฤษณาด้วยใบไม้

นาสฺมเส อตฺตตฺถปญญมฺหิ

นาสัมเสอัดตะถะปัญญัมหิ

ไม่ควรไว้ใจคนเห็นแก่ประโยชน์ส่วนตัว

นาสฺมเส กตปาปมฺหิ

นาสัมเสกะตะปาปัมหิ

ไม่ควรไว้ใจคนทำบาป

มิตฺตสฺมิมฺปิ น วิสฺสเส

มิดตัดมิมปินะวิดสะเส

แม้ในมิตรก็ไม่ควรไว้ใจ

สงฺเกเถว อมิตฺตสฺมึ

สังเกเถวะอะมิดตัดมิ

ควรระแวงในศัตรู

น ปาปชนสํเสวี อจฺจนฺตสุขเมธติ

นะปาปะชนสังเสวีอัดจันตะสุขเมธะติ

ผู้ไม่คบคนชั่ว ย่อมได้รับสุขส่วนเดียว

สุโข หเว สปฺปุริเสน สงฺคโม

สุโขหะเวสับปุริเสนสังคะโม

สมาคมกับสัตบุรุษนำสุขมาให้

ทุกฺโข พาเลหิ สงฺคโม

ทุกโขพาเลหิสังคะโม

สมาคมกับคนพาลนำทุกข์มาให้

นิหียติ ปุริโส นิหีนเสวี

นิหียะติปุริโสนิหีนะเสวี

ผู้คบคนเลวย่อมเลวลง

ธีโร จ สุขสํวาโส ญาตีนํว สมาคโม

ทีโรจะสุขสังวาโสญาตีนังวะสมาคะโม

อยู่ร่วมกับปราชญ์นำสุขมาให้ เหมือนสมาคมกับญาติ

ทุกฺโข พาเลหิ สํวาโส อมิเตเนว สพฺพทา

ทุกโขพาเลหิสังวาโสอะมิเตเนวะสับพะทา

อยู่ร่วมกับคนพาลนำทุกข์มาให้เสมอไป เหมือนอยู่ร่วมกับศัตรู

ยํ เว เสวติ ตาทิโส

ยังเวเสวะติตาทิโส

คบคนใดก็เป็นเช่นคนนั้น

อติจิรํ นิวาเสน ปิโย ภวติ อปฺปิโย

อะติจิรังนิวาเสนปิโยภะวะติอับปิโย

เพราะอยู่ด้วยกันนานเกินไป คนที่รักกันก็มักหน่าย

วิสฺสาสา ภยมนฺเวติ

วิดสาสาภะยะมันเวติ

เพราะความไว้ใจภัยจึงตามมา

สจิตฺตปริโยทปนํ เอตํ พุทฺธาน สาสนํ

สะจิตะปะริโยทะปะนังเอตังพุดธานสาสะนัง

การทำจิตของตนให้ผ่องแผ้ว นี้เป็นคำสอนของพระพุทธเจ้าทั้งหลาย

สพฺพปาปสฺส อกรณํ กุสลสฺสูปสมฺปทา

สับพะปาปัดสะอะกะระนังกุสะลัดสูปสัมปะทา

การไม่ทำบาปทั้งปวง การยังกุศลให้ถึงพร้อม

โสกา ตมฺหา ปปตนฺติ อุทพินฺทุว โปกฺขรา

โสกาตัมหาปะปะตันติอุทะพินทุวะโปกะขะรา

ความโศกทั้งหลายย่อมตกไปจากผู้นั้น เหมือนหยาดน้ำตกไปจากใบบัวฉะนั้น

โย เว ตํ สหตี ชมฺมี ตณฺหํ โลเก ทุรจฺจยํ

โยเวตังสะหะตีชัมมีตัณหังโลเกทุรัดจะยัง

ผู้ใดครอบงำตัณหาลามก อันล่วงได้ยากในโลก

เอวฺมปิ ตณฺหานุสเย อนูหเต นิพฺพตฺตติ ทุกฺขมิทํ ปุนปฺปุนํ

เอวัมปิตัณหานุสะเยอะนูหะเตนิบพะตะติทุกขะมิทังปุนปะปุนัง

เมื่อตัณหานุสัยยังไม่ถูกกำจัดแล้ว ทุกข์นี้ย่อมเกิดร่ำไปฉันนั้น

ยถาปิ มูเล อนุปทฺทเว ทฬฺเห ฉินฺโนปิ รุกฺโข ปุนเรว รูหติ

ยะถาปิมูเลอะนุปัททะเวทัฬเหฉินโนปิรุกโขปุนเรวะรูหะติ

เมื่อรากยังมั่นคงไม่มีอันตราย ต้นไม้แม้ถูกตัด แล้วย่อมงอกได้อีกฉันใด

นิจจํ อทฺธวสีลสฺส สุขภาโว น วิชฺชติ

นิจจังอัททะวะสีละสะสุขภาโขนะวิชชะติ

มีความประพฤติกลับกลอกเป็นนิตย์ ย่อมไม่มีความสุข

อนวฏฺฐิตจิตฺตสฺส ลหุจิตฺตสฺส ทุพฺภิโน

อะนะวัดทิตจิตตะสะละหุจิตตะสะทุพภิโน

เมื่อมีจิตไม่หนักแน่น เป็นคนใจเบา มักประทุษร้ายมิตร

ลทฺธํ ลทฺธํ วินาเสติ ตํ ปราภวโต มุขํ

ลัทธังลัทธังวินาเสติตังปะราภะวะโตมุขัง

ย่อมล้างผลาญทรัพย์ที่ตนได้แล้ว ข้อนั้นเป็นเหตุแห่งผู้ฉิบหาย

อิตฺถีธุตฺโต สุราธุตฺโต อกฺขธุตฺโต จ โย นโร

อิดถีธุดโตสุราธุดโตอักขะธุดโตจะโยนะโร

คนใดเป็นนักเลงหญิง นักเลงสุรา และนักเลงการพนัน

นปฺปฏิกงฺเข อนาคตํ

นับปะติกังเขอะนาคะตัง

ไม่ควรหวังในสิ่งที่ยังมาไม่ถึง

อตีตํ นานฺราคเมยฺย

อะตีตังนานะราคะเมยยะ

ไม่ควรคำนึงถึงสิ่งที่ล่วงมาแล้ว

รูปํ ชีรติ มจฺจานํ นามโคตฺตํ นฺ ชีรติ

รูปังชีระติมัจจานังนามะโคตตังนะชีระติ

ร่างกายของสัตร์ย่อยยับได้ แต่ชื่อและสกุลไม่ย่อยยับ

โภคา สนฺนิจยํ ยนฺติ วมฺมิโกวูปจียติ

โภคาสันนิจยังยันติวัมมิโกวูปจียะติ

โภคทรัพย์ของผู้ครองเรือนดีย่อมถึงความพอกพูน เหมือนจอมปลวกกำลังก่อขึ้น

นตฺถิ โลเก รโห นาม ปาปกมฺมํ ปกุพฺพโต

นัดถิโลเกระโหนามะปาปะกัมมังปะกุพะโต

ชื่อว่าที่ลับของผู้ทำบาปกรรม ไม่มีในโลก

สกฺกาโร กาปุริสํ หนฺติ

สักกาโรกาปุริสังหันติ

สักการะ ย่อมฆ่าคนชั่วเสีย

หนนฺติ โภคา ทุมฺเมธํ

หะนะติโภคาทุมเมธัง

โภคทรัพย์ ย่อมฆ่าคนมีปัญญาทราม

สพฺพญฺจ ปฐวึ ทชฺชา นากตญฺญุมภิราธเย

สับพะจะปะบะวิทัชชานากะตัญญะมะภิราธะเย

ถึงให้แผ่นดินทั้งหมด ก็ยังคนอกตัญญูให้จงรักไม่ได้

กาโล ฆสติ ภูตานิ สพฺพาเนว สหตฺตนา

กาโลฆะสะติภูตานิสับพาเนวะสะหัดตะนา

กาลเวลา ย่อมกินสรรพสัตว์พร้อมทั้งตัวมันเอง

อโรคฺยปรมา ลาภา

อะโรคยะปะระมาลาภา

ความไม่มีโรค เป็นลาภอย่างยิ่ง

อรติ โลกนาสิกา

อะระติโลกะนาสิกา

ความริษยาเป็นเหตทำโลกให้ฉิบหาย

โลโกปตฺถมฺภิกา เมตฺตา

โลโกปัดทัมภิกาเมตตา

เมตตาเป็นเครื่องค้ำจุนโลก

หิริโอตฺตปฺปญฺเญว โลกํ ปาเลติ สาธุกํ

หิริโอตะปะยะเยวะโลกังปาเลติสาธุกัง

หิริและโอตตัปปะ ย่อมรักษาโลกไว้เป็นอันดี