ช่วยให้สตรีได้บวชในพระพุทธศาสนา

หลังจากที่พระบรมศาสดาโปรดพระพุทธเจ้าสุทโธทนะพระพุทธบิดาจนสำเร็จเป็นพระอรหันต์และนิพพานแล้ว พระนางปชาบดี ซึ่งเป็นม่ายเกิดความเบื่อหน่ายในชีวิตจึงทูลขอบรรพชาถึง ๓ ครั้งแต่พระพุทธเจ้าทรงปฏิเสธ พระอานนท์ได้ให้การช่วยเหลือโดยทูลถามว่าสตรีเบื่อแล้วสามารถบรรลุธรรมได้หรือไม่ ในที่สุดพระนางปชาบดีจึงได้บรรพชาเป็นภิกษุณีรูปแรกในพระพุทธศาสนา

พระอานนท์เถระมีอายุยืนยาวถึง ๑๒๐ ปี เมื่อถึงคราวจะนิพพาน พระญาติทั้งสองฝ่ายต้องการให้ท่านไปนิพพานในเมืองของตน พระอานนท์เถระจึงนั่งสมาธิแสดงธรรมเหนือแม่น้ำโรหินี ซึ่งเป็นแม่น้ำที่กั้นเขตแดนระหว่างกรุงกบิลพัสดุ์และกรุงเทวทหะและนิพพานกลางอากาศ ดังนั้นพระญาติทั้งฝ่ายศากยวงศ์และฝ่ายโกลิยวงศ์จึงแบ่งอัฐิธาตุของท่านฝ่ายละเท่า ๆ กันและสร้าง อานันทเจดีย์ บรรจุพระอัฐิธาตุของพระอานนท์เถระไว้เพื่อเป็นที่เคารพสักการะของสาธุชนทั่วไป