มหาบุรุษ ลักษณะ ๓๒ ประการ

หมวดพระพุทธลักษณะ

“มหาบุรุษลักษณะ” เป็นคำเรียกลักษณะของพระพุทธเจ้าก่อนที่จะตรัสรู้
ลักษณะของมหาบุรุษมี ๓๒ ประการ คือ

1. ๑. มีพระบาทราบเสมอกัน (มีฝ่าเท้าราบเสมอกัน)


2. ๒. ลายพื้นพระบาทเป็นจักร (พื้นพระบาทเป็นรูปรอยล้อเกวียน คือธรรมจักรนำชีวิตไปสู่ความเจริญรุ่งเรือง ดุจล้อนำไป สู่ที่หมาย)


3. ๓. มีส้นพระบาทยาว (ถ้าแบ่ง ๔ ส่วน พระชงฆ์หรือแข้งตั้งอยู่ในส่วนที่ ๓)


4. ๔. มีนิ้วยาวเรียว (หมายถึงนิ้วพระหัตถ์หรือนิ้วมือและพระบาทยาวเรียว)


5. ๕. ฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทอ่อนนุ่ม


6. ๖. ฝ่าพระหัตถ์และฝ่าพระบาทมีลายดุจตาข่าย


7. ๗. มีพระบาทเหมือนสังข์คว่ำ อัฐิหรือกระดูกข้อพระบาทตั้งลอยอยู่หลังพระบาท
   กลับกลอกได้คล่อง เมื่อทรงดำเนินหรือเดินผิดกว่าสามัญชน


8. ๘. พระชงฆ์เรียวดุจแข้งเนื้อทราย


9. ๙. เมื่อยืนตรง พระหัตถ์ทั้งสองลูบจับพระชานุ (พระชานุ = เข่า)


10. ๑๐. มีพระคุยหะเร้นอยู่ในฝัก (พระคุยหะ = อวัยวะที่ลับ)


11. ๑๑. มีฉวีวรรณ(ผิว)ดุจสีทอง


12. ๑๒. พระฉวีละเอียด


13. ๑๓. มีเส้นพระโลมาเฉพาะขุมละเส้น ๆ (พระโลมา = ขน)


14. ๑๔. เส้นพระโลมาดำสนิทเวียนเป็นทักขิณาวัฏ มีปลายงอนขึ้นข้างบน (ทักขิณาวัฏ = วนเลี้ยวทางขวาอย่างเข็มนาฬิกา)


15. ๑๕. พระกายตั้งตรงดุจท้าวมหาพรหม


16. ๑๖. มีพระมังสะอูมเต็มในที่ ๗ แห่ง {พระมังสะ=เนื้อ คือ หลังพระหัตถ์ทั้ง ๒ และหลังพระบาททั้ง ๒ , พระอังสา(บ่า)ทั้ง ๒, กับลำพระศอ(ลำคอ)}


17. ๑๗. มีส่วนพระสรีระกายบริบูรณ์ (ล่ำพี) ดุจกึ่งท่อนหน้าแห่งพญาราชสีห์ (สรีระ = ร่างกาย)


18. ๑๘. พระปฤษฎางค์ราบเต็มเสมอกัน (พระปฤษฎางค์ = ส่วนหลัง,ข้างหลัง)


19. ๑๙. ส่วนพระกายเป็นปริมณฑล ดุจปริมณฑลแห่งต้นไทร(พระกายสูงเท่ากับวาของพระองค์, ๑ วา = เท่ากับ ๔ ศอก ประมาณ 2 เมตร)


20. ๒๐. มีลำพระศอ กลมงามเสมอตลอด


21. ๒๑. มีเส้นประสาทสำหรับรสพระกระยาหารอันดี


22. ๒๒. มีพระหนุดุจคางแห่งราชสีห์ (มีคางโค้งเหมือนวงพระจันทร์)


23. ๒๓. มีพระทนต์ ๔๐ ซี่ (มีฟันบน-ล่างข้างละ ๒๐ ซี่)


24. ๒๔. มีพระทนต์เรียบเสมอกัน


25. ๒๕. พระทนต์เรียบสนิทมิได้ห่าง


26. ๒๖. เขี้ยวพระทนต์ทั้ง 4 ขาวงามบริสุทธ์


27. ๒๗. พระชิวหาอ่อนและยาว (มีลิ้นอ่อนและยาวอาจแผ่ปกถึงพระนลาฏใต้คือหน้าผากส่วนหัวคิ้ว)


28. ๒๘. พระสุรเสียงดุจท้าวมหาพรหม ตรัสมีสำเนียงดุจนกการเวก


29. ๒๙. พระเนตรแจ่มใสดุจตาลูกโคเพิ่งคลอด


30. ๓๐. ดวงพระเนตรแจ่มใสดุจตาลูกโคเพิ่งคลอด


31. ๓๑. มีอุณาโลมระหว่างพระขนง เวียนขวาเป็นทักขิณาวัฏ (คือขนระหว่างคิ้ว)


32. ๓๒. มีพระเศียรงามบริบูรณ์ดุจประดับด้วยกรอบพระพักตร์ (พระเศียร = ศีรษะ)