"เว็บไซต์พุทธะดอทคอม" ร่วมสนับสนุนงานประเพณีชักพระศรีอาริย์ วัดไลย์ จังหวัดลพบุรี
ที่มา เว็บไซต์พุทธะดอทคอม
วันที่ ๓ มิถุนายน พ.ศ. ๒๕๕๑
ประเพณีชักพระศรีอาริย์ (หรือ พระศรีอาริยะเมตรไตร) วัดไลย์ ลพบุรี แต่เดิมจะจัดในช่วงหน้าน้ำ ตรงกับวันแรม ๕ ค่ำ เดือน ๑๑ เป็นประเพณีทางชลมารค เพราะน้ำจะท่วมทุ่งนาบ้านเรือน ผู้คนจะใช้การสัญจรไปมาทางน้ำได้อย่างสะดวก จึงมีการอัญเชิญรูปพระศรีอาริย์ ลงเรือแห่ทางชลมารค ซึ่งได้เรียกกันว่า "เรือทรง" มีเรือพายของวัดที่มีเชื่อกลากจูงนำหน้า ตลอดจนเรือพ่ายของชาวบ้านนับร้อยๆ ลำมา ร่วมขบวนแห ชาวบ้านจะมีการละเล่นในงาน ได้แก่ การแข่งเรือยาว เพลงเรือและเพลงฉ่อยรับกันอย่าง สนุกสนาน ท้ายขบวนมีเรือเอี้ยมจุ๊นของทางวัดบรรทุกวงมโหรี ปี่พาทย์ และแตรวง บรรเลงให้ความคึก ครื้นไปตลอดทาง โดยเรือทุกลำจะตกแต่งอย่างสวยงาม เพื่อโยงเรือทรงและผลัดเปลี่ยนกันจูงไปตามลำน้ำ บางขามจนถึงวัดมหาสอน ตำบลมหาสอน อำเภอบ้านหมี่ ตลอดระยะทางจะมีการตั้งโรงทานเลี้ยงอาหาร และเครื่องดื่มแก่ผู้ร่วมขบวนเป็นระยะๆ เมื่อขบวนแห่กลับมาถึงวัดก็จะเปิดโอกาสให้ประชาชนได้ มนัสการ สรงน้ำ และปิดทองพระ ในตอนกลางคืนประชาชนจะนำเรือพายมาลอยอยู่หน้าวัด ดูหนังตะลุง ดูโขน หนัง ลิเก และการแสดงมากมาย โดยในสมัยก่อนนี้ยังมีการละเล่นเพลงพื้นบ้าน มีพ่อเพลงแม่เพลง เล่นโต้ตอบกันเป็นที่สนุกสนาน และเรือทุกลำจะมีการจุดตะเกียงจนดูสว่างไสวไปทั่ว ส่วนบนศาลาวัดไลย์นั้น จะมีการเทศนาเรื่องตำนานพระศรีอาริย์ วัดไลย์ ให้ประชาชนฟังไปพร้อมๆ กัน
จนในปี พ.ศ. ๒๕๐๗ ประเพณีชักพระศรีอาริย์ วัดไลย์ทางชลมารคได้ล้มเลิก เพราะได้มีการสร้างเขื่อน เจ้าพระยา ที่จังหวัดชัยนาท เพื่อกักเก็บน้ำไว้ใช้ในการเกษตร จึงทำน้ำเหนือที่เคยไหลท่วมทุ่ง ตำบล เขาสมอคอน ก็แห้งแล้งลง ประเพณีชักพระศรีอาริย์ วัดไลย์ก็ได้เปลี่ยนมาจัดในฤดูแล้งแทน คือ วันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๖ เป็นประเพณีแห่ทางสถลมารค แต่พิธีการต่างๆ ยังคงอนุรักษ์แบบแผนเดิมไว้
ปัจจุบันประเพณีชักพระศรีอาริย์ วัดไลย์ ทางสถลมารคได้กำหนดให้วันขึ้น ๑๔ ค่ำ เดือน ๖ และวันแรม ๕ ค่ำเดือน ๑๑ ของทุกปี โดยถือปฏิบัติที่สืบทอดกันมาช้านาน โดยทางวัดจะจัดขบวนแห่ โดยเจ้าอาวาสซึ่ง เป็นประธานสงฆ์จะทำการอัญเชิญรูปหล่อพระศรีอาริย์ ออกไปประดิษฐานบนตะเฆ่ชนิดไม่มีล้อทำเป็น บุษบก มีหลังคาหรือทำเป็นฉัตรกั้นแทน แล้วนำเชือกขาดใหญ่ ๒ เส้น ผูกตะเฆ่เป็น ๒ แถว ให้ประชาชนทั้งหลายที่มาร่วมงานช่วยกันชักลาก ไปตาม เส้นทางที่กำหนดไว้ คือถนนสายท่าโขลง – ท้องคุ้ง รวมระยะทางขาไปและขากลับ ๑๖ กิโลเมตรเมื่อถึงเวลา ๙.๐๐ น. ทางคณะกรรมการวัดจะจุดพลุ พร้อมตีกลองและ ระฆังเป็นสัญญาณให้เริ่มฉุดลากตะเฆ่เพื่ออัญเชิญรูป พระศรีอาริย์ แห่ผ่านหมู่บ้านต่างๆ และหยุดขบวนแต่ละจุด เพื่อให้ประชาชนได้มาสรงน้ำนมัสการ และร่วมขบวนไปด้วย
ขบวนจะเริ่มจากวัดไลย์ไปสิ้นสุดที่วัดท้องคุ้ง โดยตลอดระยะทางจะมีผู้มีจิตศรัทธามาตั้งโรงทานเลี้ยง อาหารคาว หวาน และเครื่องดื่ม ให้กับประชาชนที่ร่วมขบวนแห่นับหมื่น แม้แต่รถยนต์ที่สัญจรผ่านมา ที่เส้นทางจะค่อยๆ ขอผ่าน หรือไม่ก็จอดแวะดูขบวนแห่ บ้างก็ถูกเชิญชวนมารับประทานอาหารเครื่องดื่ม ให้อิ่มเอมใจ หายจากความร้อน คลายความหงุดหงิด กังวลใจ และเกิดความศรัทธาต่อประเพณีชัก พระศรีอาริย์ ตามความเชื่อ “พระศรีอาริย์มาแล้ว” ใครพบพระศรีอาริย์ ใครได้กราบไหว้ นมัสการหรือ ร่วมงานบุญพระศริอาริย์ จะได้ไปสวรรค์ ตลอดเส้นทางขบวนแห่ดังกล่าวนี้ นอกจากจะมีโรงทานแล้ว ยังมีการดนตรี การแสดงและการละเล่นต่างๆ เพื่อรับขบวนพระศรีอาริย์ ไปจนสุดเส้นทาง ที่กำหนดไว้ จึงหยุดพักให้ประชาชนที่มารอขบวนแห่ได้นมัสการและสรงน้ำกัน ตลอดเส้นทางกลับของ พระศรีอาริย์ ประชาชนที่ไม่ได้ร่วมขบวนแห่ก็ยังคงคอยรับพระศรีอาริย์ และสรงน้ำเพื่อความเป็นสิริมงคล เมื่อขบวนแห่พระศรีอาริย์กลับถึงวัดก็ทำการอัญเชิญขึ้น ประดิษฐานยังวิหารตามเดิมและเปิดโอกาสให้ประชาชน เข้ามานมัสการ ปิดทอง กลางคืนจะมีมหรสพสมโภชตลอดงาน