ธรรมศึกษาชั้นตรี

ธรรมศึกษา ชั้นตรี – พละ ๕

วิชาธรรม ธรรมศึกษา ชั้นตรี ปัญจกะ หมวด ๕

  1. สัทธา ความเชื่อ
  2. วิริยะ ความเพียร
  3. สติ ความระลึกได้
  4. สมาธิ ความตั้งใจมั่น
  5. ปัญญา ความรอบรู้

อธิบาย

พละ แปลว่า กําลังหรือพลัง หมายถึง หลักธรรมอันทําให้เกิดกําลังทางใจ ทําให้เกิดความมั่นคงทางด้านจิตใจ มี ๕ อย่าง คือ

๑. สัทธา ความเชื่อ หมายถึง ความเชื่อที่ประกอบด้วยเหตุและผล สามารถพิสูจน์ให้เห็นจริงได้ ความเชื่อมั่นในพระรัตนตรัย ตลอดจนถึงเชื่อในเรื่องกรรม ผลของกรรม ทุกคนมีกรรมเป็นของของตน และเชื่อในพระปัญญาตรัสรู้ของพระพุทธเจ้า ไม่งมงายเชื่อง่าย ไม่หลงเชื่อเรื่องการดลบันดาล เรื่องปาฏิหาริย์ เป็นต้น สัทธานี้เป็นคุณธรรมให้เกิดพลังความเข้มแข็งทางจิตใจที่จะทําความดีได้

๒. วิริยะ ความเพียร หมายถึง ความบากบั่น ความแกล้วกล้า ความเพียรเพื่อจะละความชั่ว ประพฤติความดี ความพยายามทํากิจไม่ท้อถอย เช่น เพียรระวังไม่ให้บาปอกุศลเกิดขึ้นในสันดาน เพียรละบาปอกุศลที่เกิดขึ้นแล้ว เพียรให้กุศลเกิดขึ้น เพียรรักษากุศลที่ได้ทําไว้แล้ว ไม่ให้เสื่อมสูญไป วิริยะนี้เป็นคุณธรรมพยุงจิตไม่ให้ท้อถอยในการทํากิจต่างๆ

๓. สติ ความระลึกได้ หมายถึง ความระลึกหรือนึกขึ้นได้ ความไม่เผลอ การคุมใจไว้กับกิจ หรือกุมจิตไว้กับสิ่งที่เกี่ยวข้อง จําการที่ทําและคําที่พูดแล้วแม้นานได้ สตินี้เป็นคุณธรรมให้เกิดพลังที่กํากับควบคุมใจให้ระลึกได้ ในเวลาก่อนจะทําจะพูด หรือช่วยให้นึกคิดล่วงหน้าอย่างรอบคอบ ก่อนจะแสดงพฤติกรรมใดๆ ออกมา เพื่อมิให้ผิดมิให้พลาดประมาทเลินเล่อเผลอตัว

๔. สมาธิ ความตั้งใจมั่น หมายถึง ความมีใจตั้งมั่น ความตั้งมั่นแห่งจิต การทําให้ใจสงบแน่วแน่ไม่ฟุ้งซ่าน การมีจิตกําหนดแน่วแน่อยู่ในสิ่งใดสิ่งหนึ่งโดยเฉพาะ การประคองจิตไว้ในอารมณ์ใดอารมณ์หนึ่ง สมาธินี้เป็นคุณธรรมให้จิตมีกําลังมั่นคงในกุศลธรรม

๕. ปัญญา ความรอบรู้ หมายถึง ความรู้ทั่ว ปรีชาหยั่งรู้เหตุผล ความรู้เข้าใจชัดเจน ความรู้เข้าใจแยกแยะได้ในเหตุผล ดีชั่วคุณโทษ ประโยชน์มิใช่ประโยชน์เป็นต้น และรู้ที่จะจัดแจง จัดสรร จัดการ ความรอบรู้ในกองสังขาร มองเห็นตามเป็นจริง รู้เหตุแห่งสุขและทุกข์ เหตุแห่งความเสื่อม และเหตุแห่งความเจริญ ปัญญานี้เป็นคุณธรรมให้รู้แจ้งเห็นจริงในสิ่งทั้งปวง

ธรรม ๕ อย่างนี้ เรียกว่า พละ เพราะเป็นคุณธรรมให้เกิดความเข้มแข็งมั่นคง เป็นพลังทําให้บุคคลดําเนินชีวิตด้วยความมั่นใจ เป็นเครื่องเกื้อหนุนแก่อริยมรรค เรียกอีกอย่างหนึ่งว่า อินทรีย์ เพราะเป็นใหญ่ในกิจของตน คือ สัทธา เป็นใหญ่ในการเชื่อ วิริยะ เป็นใหญ่ในการพากเพียร สติ เป็นใหญ่ในการระลึก สมาธิ เป็นใหญ่ในการตั้งจิตให้มั่น ปัญญา เป็นใหญ่ในการรอบรู้ ต่างฝ่ายต่างทําหน้าที่เฉพาะของตน


แสดงความคิดเห็น
เว็บไซต์พุทธะ
คำว่า “พุทธะ” นอกจากจะหมายถึง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ยังหมายถึง การเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน โดยการปฏิบัติธรรมตามหลักธรรมแห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีกด้วย

แสดงความเห็น