ธรรมศึกษาชั้นตรี

ธรรมศึกษา ชั้นตรี – สังคหวัตถุ ๔

วิชาธรรม ธรรมศึกษา ชั้นตรี คิหิปฏิบัติ

สังคหวัตถุ ๔

  1. ทาน ให้ปันสิ่งของของตนแก่ผู้อื่นที่ควรให้ปัน
  2. ปิยวาจา เจรจาวาจาที่อ่อนหวาน
  3. อัตถจริยา ประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์แก่ผู้อื่น
  4. สมานัตตตา ความเป็นคนมีตนเสมอ ไม่ถือตัว

อธิบาย

สังคหวัตถุ แปลว่า ธรรมเครื่องยึดเหนี่ยว หมายถึง หลักธรรมเครื่องสงเคราะห์กัน และกัน ที่ยึดเหนี่ยวใจบุคคล และประสานหมู่คนไว้ในสามัคคี มี ๔ อย่าง คือ

๑. ทาน คือ การให้ การแบ่งปันสิ่งของแก่ผู้อื่น เอื้อเฟื้อเผื่อแผ่ เสียสละ แบ่งปัน ช่วยเหลือกันด้วยสิ่งของแก่คนที่ควรให้ เช่น ผู้ใหญ่มีมารดาบิดา เป็นต้น มีเจตนาจงใจจะ อนุเคราะห์บุตรธิดา เป็นต้น บุตรธิดาเป็นต้นนั้นชื่อว่าเป็นคนที่มารดาบิดาควรให้ ตลอด ถึงให้ความรู้ให้คําแนะนําสั่งสอนเพื่อเตือนสติ และการให้อภัยแก่ผู้อื่น

๒. ปิยวาจา หรือ เปยยวัชชะ คือ การพูดด้วยวาจาเป็นที่รัก ดูดดื่มน้ําใจ หรือ ซาบซึ้งใจ ได้แก่ การกล่าวคําสุภาพไพเราะอ่อนหวานสมานสามัคคี ให้เกิดไมตรี และ ความรักใคร่นับถือ ตลอดถึงคําแสดงประโยชน์ ประกอบด้วยเหตุผล เป็นหลักฐานจูงใจให้ นิยมยอมตาม

๓. อัตถจริยา คือ ความประพฤติสิ่งที่เป็นประโยชน์ต่อผู้อื่น ได้แก่ การบําเพ็ญตน ให้เป็นคนมีประโยชน์ต่อผู้อื่น ขวนขวายช่วยเหลือกิจธุระของผู้อื่นโดยไม่นิ่งดูดาย ช่วย บําเพ็ญสาธารณะประโยชน์ของสังคม ตลอดถึงช่วยแก้ไขปรับปรุงส่งเสริมผู้อื่นในทาง จริยธรรมเพื่อแสดงอัธยาศัยไมตรีอันน่ารักน่านับถือ

๔. สมานัตตตา คือ ความเป็นผู้วางตนได้เหมาะสม ทําตนเสมอต้นเสมอปลาย ปฏิบัติสม่ำเสมอกันในคนทั่วไปโดยไม่ถือตัว คือไม่หยิ่งจองหองเมื่อได้ดีมีฐานะ และไม่ปล่อยตัวคือไม่ประพฤติตัวต่ำต้อยน้อยหน้าลงมาจนเกินงาม แม้ในคราวสุขหรือทุกข์ก็ร่วมรับรู้ร่วมแก้ไข ตลอดถึงวางตนเหมาะแก่ฐานะ ภาวะ บุคคล เหตุการณ์และสิ่งแวดล้อม ถูกต้องตามธรรมในแต่ละกรณี

สังคหวัตถุทั้ง ๔ อย่างนี้ นับว่าเป็นธรรมเครื่องยึดเหนี่ยวใจกันไว้ในโลก เหมือนสลักเพลารถคุมรถที่แล่นไปอยู่ไว้ฉะนั้น ถ้าธรรมเครื่องยึดเหนี่ยวใจเหล่านี้ไม่พึงมี มารดาบิดาก็จะพึงไม่ได้รับความนับถือหรือการบูชาจากบุตรธิดา ทั้งยังเป็นไปเพื่อความมีพวกพ้องบริวารเป็นจํานวนมาก ธรรมหมวดนี้กําหนดจดจําอย่างง่ายๆ คือ โอบอ้อมอารี วจีไพเราะ สงเคราะห์ชุมชน วางตนให้เหมาะสม

แสดงความคิดเห็น
เว็บไซต์พุทธะ
คำว่า “พุทธะ” นอกจากจะหมายถึง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ยังหมายถึง การเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน โดยการปฏิบัติธรรมตามหลักธรรมแห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีกด้วย

แสดงความเห็น