จตุกกะ - หมวด ๔

[๑๙๗] อธิษฐาน หรือ อธิษฐานธรรม ๔

[๑๙๗] อธิษฐาน หรือ อธิษฐานธรรม ๔ (ธรรมเป็นที่มั่น, ธรรมอันเป็นฐานที่มั่นคงของบุคคล, ธรรมที่ควรใช้เป็นที่ประดิษฐานตน เพื่อให้สามารถยึดเอาผลสำเร็จสูงสุดอันเป็นที่หมายได้ โดยไม่เกิดความสำคัญตนผิด และไม่เกิดสิ่งมัวหมองหมักหมมทับถมตน, บางทีแปลว่า “ธรรมที่ควรตั้งไว้ในใจ” — Adhiṭṭhāna: foundation; foundations on which a tranquil sage establishes himself; virtues which should be established in the mind)

  1. ปัญญา (ความรู้ชัด คือ หยั่งรู้ในเหตุผล พิจารณาให้เข้าใจในสภาวะของสิ่งทั้งหลายจนเข้าถึงความจริง — Paññā: wisdom; insight)
  2. สัจจะ (ความจริง คือ ดำรงมั่นในความจริงที่รู้ชัดด้วยปัญญา เริ่มแต่จริงวาจาจนถึงปรมัตถสัจจะ — Sacca: truthfulness)
  3. จาคะ (ความสละ คือ สละสิ่งอันเคยชิน ข้อที่เคยยึดถือไว้ และสิ่งทั้งหลายอันผิดพลาดจากความจริงเสียได้ เริ่มแต่สละอามิสจนถึงสละกิเลส — Cāga: liberality; renunciation)
  4. อุปสมะ (ความสงบ คือ ระงับโทษข้อขัดข้องมัวหมองวุ่นวายอันเกิดจากกิเลสทั้งหลายแล้วทำ จิตใจให้สงบได้ — Upasama: tranquillity; peace)

ทั้ง ๔ ข้อนี้ พึงปฏิบัติตามกระทู้ดังนี้

  1. ปญฺํ นปฺปมชฺเชยฺย (ไม่พึงประมาทปัญญา คือ ไม่ละเลยการใช้ปัญญา — Paññaṁ nappamajjeyya: not to neglect wisdom)
  2. สจฺจํ อนุรกฺเขยฺย (พึงอนุรักษ์สัจจะ — Saccaṁ anurakkheyya: to safeguard truthfulness)
  3. จาคํ อนุพฺรูเหยฺย (พึงเพิ่มพูนจาคะ — Cāgaṁ anubrūheyya: to foster liberality)
  4. สนฺตึ สิกฺเขยฺย (พึงศึกษาสันติ — Santiṁ sikkheyya: to train oneself in tranquillity)

D.III.229; M.III.243.

ที.ปา.๑๑/๒๕๔/๒๔๑; ม.อุ.๑๔/๖๘๒/๔๓๗.

แสดงความคิดเห็น
เว็บไซต์พุทธะ
คำว่า “พุทธะ” นอกจากจะหมายถึง องค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าแล้ว ยังหมายถึง การเป็นผู้รู้ ผู้ตื่น ผู้เบิกบาน โดยการปฏิบัติธรรมตามหลักธรรมแห่งองค์สมเด็จพระสัมมาสัมพุทธเจ้าอีกด้วย

แสดงความเห็น